{"id":383,"date":"2024-12-30T17:33:47","date_gmt":"2024-12-30T14:33:47","guid":{"rendered":"https:\/\/drsabancelebi.com\/?p=383"},"modified":"2026-02-04T17:01:25","modified_gmt":"2026-02-04T14:01:25","slug":"zespol-chrapania-i-bezdechu-sennego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/zespol-chrapania-i-bezdechu-sennego\/","title":{"rendered":"Zesp\u00f3\u0142 chrapania i bezdechu sennego"},"content":{"rendered":"<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_72 counter-flat ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis Tre\u015bci<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/zespol-chrapania-i-bezdechu-sennego\/#Czym_sa_Chrapanie_i_Zespol_Bezdechu_Sennego\" title=\"Czym s\u0105 Chrapanie i Zesp\u00f3\u0142 Bezdechu Sennego?\">Czym s\u0105 Chrapanie i Zesp\u00f3\u0142 Bezdechu Sennego?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/zespol-chrapania-i-bezdechu-sennego\/#Definicje_Chrapania_i_Zespolu_Bezdechu_Sennego\" title=\"Definicje Chrapania i Zespo\u0142u Bezdechu Sennego:\">Definicje Chrapania i Zespo\u0142u Bezdechu Sennego:<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"#\" data-href=\"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/zespol-chrapania-i-bezdechu-sennego\/#Czestosc_Wystepowania_Chrapania_i_Zespolu_Bezdechu_Sennego\" title=\"Cz\u0119sto\u015b\u0107 Wyst\u0119powania Chrapania i Zespo\u0142u Bezdechu Sennego\">Cz\u0119sto\u015b\u0107 Wyst\u0119powania Chrapania i Zespo\u0142u Bezdechu Sennego<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czym_sa_Chrapanie_i_Zespol_Bezdechu_Sennego\"><\/span>Czym s\u0105 Chrapanie i Zesp\u00f3\u0142 Bezdechu Sennego?<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>M\u00f3zg pracuje w dw\u00f3ch fazach aktywno\u015bci: stanie czuwania oraz podczas snu.<\/p>\n<p>W klasyfikacji zaburze\u0144 snu opisano 4 g\u0142\u00f3wne grupy chor\u00f3b:<\/p>\n<p><strong>Dysomnie:<\/strong><\/p>\n<p>Pacjent ma trudno\u015bci z zasypianiem i utrzymaniem snu. Do tej grupy nale\u017c\u0105 pierwotne zaburzenia snu prowadz\u0105ce do bezsenno\u015bci (insomnii) lub hipersomnii (nadmiernej senno\u015bci). Dysomnie, obejmuj\u0105ce najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zaburze\u0144 snu, uwzgl\u0119dniaj\u0105 mi\u0119dzy innymi obturacyjny zesp\u00f3\u0142 bezdechu sennego, centralny zesp\u00f3\u0142 bezdechu sennego oraz o\u015brodkow\u0105 hipowentylacj\u0119 p\u0119cherzykow\u0105.<\/p>\n<p><strong>Parasomnie:<\/strong><\/p>\n<p>Parasomnie s\u0105 zaburzeniami wybudzania, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w trakcie snu w wyniku aktywacji o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. Nale\u017c\u0105 do nich bruksizm (zgrzytanie z\u0119bami w czasie snu), wybudzenia wywo\u0142ane koszmarami, moczenie nocne (enureza), proste chrapanie bez towarzysz\u0105cych mu zaburze\u0144 oddychania (apne) i nag\u0142e zgony podczas snu (zesp\u00f3\u0142 nag\u0142ej \u015bmierci, Sudden Death Syndrome).<\/p>\n<p><strong>Zaburzenia snu zwi\u0105zane z czynnikami psychologicznymi, neurologicznymi lub innymi chorobami og\u00f3lnymi:<\/strong><\/p>\n<p>Zaburzenia snu w tej grupie wynikaj\u0105 z innego schorzenia podstawowego, a same stanowi\u0105 jedynie jeden z objaw\u00f3w. Wyst\u0119puj\u0105 na przyk\u0142ad przy przewlek\u0142ych chorobach p\u0142uc, chorobie wrzodowej \u017co\u0142\u0105dka, chorobie refluksowej prze\u0142yku (GERD), chorobie Parkinsona, demencji, uzale\u017cnieniu od alkoholu, zaburzeniach l\u0119kowych itp.<\/p>\n<p><strong>Potencjalne zaburzenia snu:<\/strong><\/p>\n<p>Obejmuj\u0105 problemy ze spaniem w nadmiarze lub niewystarczaj\u0105cej ilo\u015bci, kt\u00f3re nie s\u0105 jeszcze uznane za w pe\u0142ni patologiczne z powodu braku wyczerpuj\u0105cych informacji.<\/p>\n<p>Wraz z popraw\u0105 og\u00f3lnego stanu zdrowia i poziomu socjoekonomicznego spo\u0142ecze\u0144stwa wzros\u0142a liczba pacjent\u00f3w zg\u0142aszaj\u0105cych si\u0119 do lekarza z powodu chrapania oraz epizod\u00f3w zatrzymania oddechu podczas snu (apne). Post\u0119py w zrozumieniu fizjologii snu i rozpoznawaniu jego zaburze\u0144 sprawi\u0142y, \u017ce chrapanie i zesp\u00f3\u0142 bezdechu sennego spowodowany niedro\u017cno\u015bci\u0105 dr\u00f3g oddechowych (obturacja) sta\u0142y si\u0119 powszechnie diagnozowanymi jednostkami chorobowymi.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Definicje_Chrapania_i_Zespolu_Bezdechu_Sennego\"><\/span><strong>Definicje Chrapania i Zespo\u0142u Bezdechu Sennego:<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><strong>Chrapanie:<\/strong><\/p>\n<p>G\u0142o\u015bny sen spowodowany cz\u0119\u015bciowym zw\u0119\u017ceniem g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych<\/p>\n<p><strong>Bezdech (Apne):<\/strong><\/p>\n<p>Wstrzymanie oddechu (ustanie wentylacji przez usta i nos) na okres d\u0142u\u017cszy ni\u017c 10 sekund<\/p>\n<p><strong>Indeks bezdech\u00f3w (Apnea Index):<\/strong><\/p>\n<p>Liczba bezdech\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w ci\u0105gu jednej godziny snu<\/p>\n<p><strong>Hipopnea:<\/strong><\/p>\n<p>Zmniejszenie przep\u0142ywu powietrza o 30\u201350% utrzymuj\u0105ce si\u0119 d\u0142u\u017cej ni\u017c 10 sekund. Mo\u017cna j\u0105 zdefiniowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c jako os\u0142abienie ruch\u00f3w oddechowych lub spadek saturacji (nasycenia tlenem we krwi).<\/p>\n<p><strong>RDI:<\/strong><\/p>\n<p>(Respiratory Disturbance Index) \u2013 suma liczby bezdech\u00f3w (apne) i epizod\u00f3w hipopnei wyst\u0119puj\u0105cych w ci\u0105gu godziny<\/p>\n<p>Zaburzenia snu z zakresu otolaryngologii obejmuj\u0105 proste chrapanie, zesp\u00f3\u0142 zwi\u0119kszonej oporno\u015bci (rezystancji) g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych oraz obturacyjny zesp\u00f3\u0142 bezdechu sennego.<\/p>\n<p><strong>Proste Chrapanie:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Warto\u015b\u0107 RDI mniejsza ni\u017c 5,<\/li>\n<li>Podczas snu saturacja tlenem (SaO2) utrzymuje si\u0119 stale powy\u017cej 90%,<\/li>\n<li>W trakcie wdechu ci\u015bnienie mierzone w prze\u0142yku nie spada poni\u017cej -10 cm s\u0142upa wody.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Zesp\u00f3\u0142 Zwi\u0119kszonej Oporno\u015bci G\u00f3rnych Dr\u00f3g Oddechowych (Upper Airway Resistance Syndrome \u2013 UARS):<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Warto\u015b\u0107 RDI ni\u017csza ni\u017c 5,<\/li>\n<li>Saturacja tlenem (SaO2) pozostaje powy\u017cej 90%,<\/li>\n<li>Jednak ci\u015bnienie w prze\u0142yku spada poni\u017cej -10 cm H2O, co \u015bwiadczy o zwi\u0119kszonej oporno\u015bci dr\u00f3g oddechowych.<\/li>\n<li>Opr\u00f3cz chrapania u tych pacjent\u00f3w obserwuje si\u0119 cz\u0119stsze wybudzenia oraz wzrost aktywno\u015bci elektrycznej przepony.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Obturacyjny Zesp\u00f3\u0142 Bezdechu Sennego (OBPS):<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Warto\u015b\u0107 RDI przekracza 5,<\/li>\n<li>Saturacja tlenem spada poni\u017cej 90%.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>W zale\u017cno\u015bci od indeksu bezdech\u00f3w (Apnea Index) wyr\u00f3\u017cnia si\u0119:<\/strong><\/p>\n<p>Je\u015bli indeks bezdech\u00f3w wynosi od 5 do 20, rozpoznaje si\u0119 \u0142agodny bezdech,<br \/>\nod 20 do 40 \u2013 bezdech o umiarkowanym nasileniu,<br \/>\npowy\u017cej 40 \u2013 ci\u0119\u017cki bezdech senny.<\/p>\n<p>Ze wzgl\u0119du na znaczenie hipopnei w klasyfikacji stosuje si\u0119 sum\u0119 liczby bezdech\u00f3w i hipopnei \u2013 RDI:<br \/>\nod 5 do 30 \u2013 \u0142agodny,<br \/>\nod 30 do 50 \u2013 umiarkowany,<br \/>\nponad 50 \u2013 ci\u0119\u017cki zesp\u00f3\u0142 bezdechu sennego.<\/p>\n<p>Spadek saturacji O2 poni\u017cej 85% oznacza umiarkowany stopie\u0144 bezdechu sennego,<br \/>\nponi\u017cej 60% \u2013 ci\u0119\u017cki bezdech senny.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czestosc_Wystepowania_Chrapania_i_Zespolu_Bezdechu_Sennego\"><\/span><strong>Cz\u0119sto\u015b\u0107 Wyst\u0119powania Chrapania i Zespo\u0142u Bezdechu Sennego<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Wraz z rozwojem bada\u0144 nad snem stwierdzono, \u017ce chrapanie i bezdech senny s\u0105 powszechniejsze, ni\u017c s\u0105dzono. Wiele przypadk\u00f3w tzw. \u201eprostego chrapania\u201d mo\u017ce by\u0107 w rzeczywisto\u015bci \u0142agodnym zespo\u0142em bezdechu sennego. Badania we W\u0142oszech wykaza\u0142y, \u017ce 24% m\u0119\u017cczyzn i 14% kobiet chrapie. U m\u0119\u017cczyzn poni\u017cej 30. roku \u017cycia proste chrapanie dotyczy 10% badanych, podczas gdy u m\u0119\u017cczyzn powy\u017cej 60 lat cz\u0119sto\u015b\u0107 ta si\u0119ga 60%.<\/p>\n<p>Zale\u017cno\u015b\u0107 chrapania od masy cia\u0142a zosta\u0142a potwierdzona \u2013 osoby o 15% ci\u0119\u017csze od wagi idealnej cz\u0119\u015bciej chrapi\u0105 i cierpi\u0105 na bezdech. W Stanach Zjednoczonych stwierdzono, \u017ce w przedziale 30\u201360 lat 24% m\u0119\u017cczyzn i 9% kobiet ma indeks bezdech\u00f3w 5 lub wy\u017cszy (oznacza to bezdech senny). Cho\u0107 \u0142agodne postacie bezdechu s\u0105 cz\u0119ste, postaci umiarkowane i ci\u0119\u017ckie spotyka si\u0119 rzadziej. Umiarkowany obturacyjny bezdech senny zidentyfikowano u 2% doros\u0142ych m\u0119\u017cczyzn w wieku 35\u201360 lat, a ci\u0119\u017cki bezdech senny w tym przedziale wiekowym \u2013 u 0,3% badanych.<\/p>\n<p><strong>OBJAWY<\/strong><\/p>\n<p>W zale\u017cno\u015bci od nasilenia choroby wyst\u0119puje senno\u015b\u0107 w ci\u0105gu dnia. Niezale\u017cnie od d\u0142ugo\u015bci snu pacjent nie czuje si\u0119 wyspany. Przy wysokim indeksie bezdech\u00f3w (Apnea Index) czy RDI dochodzi do epizod\u00f3w zasypiania nawet podczas rozmowy lub prowadzenia samochodu. U 20% pacjent\u00f3w pojawiaj\u0105 si\u0119 b\u00f3le g\u0142owy, najbardziej dokuczliwe rano, p\u00f3\u017aniej nieco s\u0142abn\u0105ce. W ci\u0105gu dnia wyst\u0119puj\u0105 te\u017c problemy z koncentracj\u0105, zapami\u0119tywaniem i uwag\u0105.<\/p>\n<p>Osoby z bezdechem sennym maj\u0105 od 2 do 7 razy wi\u0119ksze ryzyko spowodowania wypadku drogowego ni\u017c osoby zdrowe.<\/p>\n<p>Najcz\u0119stszym powodem zg\u0142oszenia si\u0119 do lekarza jest jednak chrapanie. Wa\u017cne jest, aby w trakcie wywiadu lekarskiego uwzgl\u0119dni\u0107 te\u017c opini\u0119 partnera\/partnerki pacjenta.<\/p>\n<p>Zaburzona jako\u015b\u0107 snu mo\u017ce prowadzi\u0107 do l\u0119ku, obni\u017cenia funkcji poznawczych, dra\u017cliwo\u015bci oraz depresji. U pacjent\u00f3w z chrapaniem i zespo\u0142em bezdechu sennego cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 te\u017c zaburzenia seksualne, wynikaj\u0105ce z wyczerpania, braku motywacji, problem\u00f3w psychologicznych i zmian hormonalnych zwi\u0105zanych z niedostateczn\u0105 ilo\u015bci\u0105 snu.<\/p>\n<p>U os\u00f3b z bezdechem sennym cz\u0119sto obserwuje si\u0119 cz\u0119stsze oddawanie moczu w nocy. U dzieci wzrost poziomu dwutlenku w\u0119gla we krwi mo\u017ce prowadzi\u0107 do nietrzymania moczu, a u doros\u0142ych do konieczno\u015bci cz\u0119stego wstawania w nocy.<\/p>\n<p>Zaburzenia metabolizmu t\u0142uszcz\u00f3w s\u0105 u tych pacjent\u00f3w cz\u0119ste, dlatego zwykle przybieraj\u0105 oni na wadze. Narastaj\u0105ca oty\u0142o\u015b\u0107 jeszcze bardziej pogarsza zaburzenia metaboliczne, co utrudnia zrzucenie zb\u0119dnych kilogram\u00f3w. Intensywne nocne pocenie si\u0119 w okolicach klatki piersiowej i szyi to kolejne z typowych objaw\u00f3w.<\/p>\n<p>W\u015br\u00f3d chorych z zaburzeniami oddychania podczas snu notuje si\u0119 wzrost ujemnego ci\u015bnienia w klatce piersiowej, co sprzyja wyst\u0119powaniu refluksu \u017co\u0142\u0105dkowo-prze\u0142ykowego (GERD). Leczenie refluksu mo\u017ce poprawi\u0107 wyniki polisomnografii nawet o 30%.<\/p>\n<p>Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, nadci\u015bnienie p\u0142ucne, zaburzenia rytmu serca, choroby wie\u0144cowe i udary m\u00f3zgu cz\u0119sto stwierdza si\u0119 u pacjent\u00f3w z zespo\u0142em bezdechu sennego. Przy indeksie bezdech\u00f3w powy\u017cej 20 ryzyko zgonu wzrasta znacz\u0105co, dlatego jak najszybciej nale\u017cy podj\u0105\u0107 leczenie.<\/p>\n<p><strong>ROZPOZNANIE<\/strong><\/p>\n<p>Zesp\u00f3\u0142 bezdechu sennego to z\u0142o\u017cone schorzenie, kt\u00f3re dotyczy wielu uk\u0142ad\u00f3w organizmu. Do najwa\u017cniejszych metod diagnostycznych nale\u017c\u0105:<\/p>\n<ul>\n<li>Og\u00f3lne badanie lekarskie<\/li>\n<li>Badanie otolaryngologiczne (KBB)<\/li>\n<li>Fleksybilna endoskopia nosa i gard\u0142a z u\u017cyciem fiberoskopu<\/li>\n<li>Badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, pomiary struktur twarzy i dr\u00f3g oddechowych \u2013 analiza cefalometryczna)<\/li>\n<li>Polisomnografia (badanie snu), kt\u00f3ra stanowi \u201ez\u0142oty standard\u201d w diagnostyce bezdechu sennego<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>1. Og\u00f3lne badanie lekarskie:<\/strong><\/p>\n<p>Zesp\u00f3\u0142 bezdechu sennego to choroba wieloczynnikowa, dlatego sama ocena g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych nie wystarczy do zaplanowania leczenia. Nale\u017cy ustali\u0107, czy pacjent spo\u017cywa alkohol, czy ostatnio przybra\u0142 znacz\u0105co na wadze oraz oceni\u0107 stan metaboliczny (cukrzyca, choroby tarczycy). W razie potrzeby zleca si\u0119 badania biochemiczne. Nale\u017cy te\u017c uwzgl\u0119dni\u0107 stan psychiczny pacjenta, jego ewentualn\u0105 depresj\u0119 czy za\u017cywanie lek\u00f3w uspokajaj\u0105cych. Istotne jest zbadanie og\u00f3lnego stanu pacjenta (oty\u0142o\u015b\u0107, u\u0142o\u017cenie szcz\u0119ki dolnej, wady rozwojowe szcz\u0119ki g\u00f3rnej) oraz ustalenie miejsca zw\u0119\u017cenia dr\u00f3g oddechowych.<\/p>\n<p>Wiele bada\u0144 dowodzi istnienia zwi\u0105zku pomi\u0119dzy zespo\u0142em bezdechu sennego a nadci\u015bnieniem t\u0119tniczym. Hormony podwy\u017cszaj\u0105ce ci\u015bnienie t\u0119tnicze krwi sprawiaj\u0105, \u017ce warto\u015b\u0107 ci\u015bnienia przez ca\u0142\u0105 dob\u0119 jest z regu\u0142y utrzymana na zbyt wysokim poziomie.<\/p>\n<p><strong>Pomiar wzrostu, masy cia\u0142a i obwodu szyi:<\/strong><\/p>\n<p>U pacjent\u00f3w podejrzanych o bezdech senny nale\u017cy zmierzy\u0107 wzrost, mas\u0119 cia\u0142a i obw\u00f3d szyi.<\/p>\n<p>U m\u0119\u017cczyzn za istotny czynnik ryzyka uwa\u017ca si\u0119 obw\u00f3d szyi powy\u017cej 43,18 cm. W tej grupie 30% pacjent\u00f3w ma bezdech senny. Dla kobiet warto\u015b\u0107 graniczna wynosi 38,10 cm.<\/p>\n<p>Do oceny zwi\u0105zku mi\u0119dzy chrapaniem lub bezdechem a mas\u0105 cia\u0142a istotne jest obliczenie wska\u017anika masy cia\u0142a (BMI, Body Mass Index) w kg\/m\u00b2. U os\u00f3b powy\u017cej 20. roku \u017cycia \u015brednie BMI wynosi oko\u0142o 25,5 kg\/m\u00b2. Oty\u0142o\u015b\u0107 definiuje si\u0119 zwykle jako BMI wi\u0119ksze ni\u017c 27,8 u m\u0119\u017cczyzn i 27,3 u kobiet.<\/p>\n<p><strong>2. Badanie otolaryngologiczne (KBB):<\/strong><\/p>\n<p>G\u00f3rne drogi oddechowe tworzy szkielet kostno-chrz\u0119stny z przyczepionymi do niego tkankami mi\u0119kkimi, rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 od okolic nosa i warg do krtani. U pacjent\u00f3w z podejrzeniem bezdechu sennego nale\u017cy dok\u0142adnie zbada\u0107 dro\u017cno\u015b\u0107 g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych. Badanie nie jest przeprowadzane w trakcie snu, dlatego ma g\u0142\u00f3wnie na celu zlokalizowanie stref zw\u0119\u017cenia (zapadania si\u0119 \u015bcian).<\/p>\n<p><strong>Budowa szkieletu twarzy:<\/strong><\/p>\n<p>Podczas wst\u0119pnego badania ocenia si\u0119 budow\u0119 szcz\u0119ki g\u00f3rnej i dolnej oraz zgryz. Je\u015bli istnieje podejrzenie nieprawid\u0142owo\u015bci, przeprowadza si\u0119 analiz\u0119 cefalometryczn\u0105.<\/p>\n<p>Niedorozw\u00f3j szcz\u0119ki g\u00f3rnej czy cofni\u0119cie \u017cuchwy (retrognatyzm) mog\u0105 zw\u0119\u017ca\u0107 przestrze\u0144 w okolicy j\u0119zyka i gard\u0142a, powoduj\u0105c w tych miejscach blokad\u0119 dr\u00f3g oddechowych.<\/p>\n<p><strong>Badanie nosa:<\/strong><\/p>\n<p>Nieprawid\u0142owo\u015bci w obr\u0119bie jamy nosowej mog\u0105 powodowa\u0107 nie tylko niedro\u017cno\u015b\u0107, ale te\u017c wzrost oporu w drogach oddechowych, co nasila ujemne ci\u015bnienie w gardle i sprzyja zapadaniu si\u0119 tkanek. U pacjent\u00f3w planowanych do leczenia aparatem CPAP (ci\u0105g\u0142e dodatnie ci\u015bnienie w drogach oddechowych) konieczna jest ocena struktury nosa i korekta ewentualnych wad anatomicznych, poniewa\u017c bez tego uzyskanie korzystnych wynik\u00f3w b\u0119dzie utrudnione. W badaniu ocenia si\u0119 zewn\u0119trzne rusztowanie nosa, przegrod\u0119 nosow\u0105, zastawki nosowe oraz ma\u0142\u017cowiny nosowe, w razie potrzeby u\u017cywaj\u0105c endoskopu sztywnego lub gi\u0119tkiego (fleksybilnego).<\/p>\n<p><strong>Badanie jamy ustnej i gard\u0142a:<\/strong><\/p>\n<p>W zespole bezdechu sennego istotn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 gard\u0142o \u015brodkowe (okolica podniebienia mi\u0119kkiego) i gard\u0142o dolne (okolica nasady j\u0119zyka). Podczas badania ocenia si\u0119 uk\u0142ad kostny i tkanki mi\u0119kkie, a nast\u0119pnie stopie\u0144 ich udzia\u0142u w procesie zapadania si\u0119 dr\u00f3g oddechowych w czasie snu.<\/p>\n<p>Badanie jamy ustnej obejmuje ocen\u0119 u\u0142o\u017cenia j\u0119zyka i podniebienia mi\u0119kkiego. Okre\u015bla si\u0119 wielko\u015b\u0107 i po\u0142o\u017cenie j\u0119zyka, odnosz\u0105c go do p\u0142aszczyzny zwarcia z\u0119b\u00f3w (p\u0142aszczyzny okluzyjnej). W prawid\u0142owej pozycji j\u0119zyk spoczywa poni\u017cej tej p\u0142aszczyzny. Je\u015bli znajduje si\u0119 wy\u017cej, m\u00f3wimy o makroglosji. W ocenie pozycji j\u0119zyka pomaga klasyfikacja Mallampati.<\/p>\n<p>Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c oceni\u0107 podniebienie mi\u0119kkie, migda\u0142ki, j\u0119zyczek (uvula) oraz tyln\u0105 \u015bcian\u0119 gard\u0142a. W zale\u017cno\u015bci od budowy anatomicznej podniebienie mi\u0119kkie mo\u017ce by\u0107 niskie, grube, rozdwojone b\u0105d\u017a osadzone blisko tylnej \u015bciany. Je\u015bli j\u0119zyczek ma ponad 1 cm d\u0142ugo\u015bci, uznaje si\u0119 go za wyd\u0142u\u017cony. Wielko\u015b\u0107 migda\u0142k\u00f3w ma wp\u0142yw na zw\u0119\u017cenie \u015bwiat\u0142a gard\u0142a. Zw\u0142aszcza g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 migda\u0142k\u00f3w, wystaj\u0105ca w kierunku jamy gard\u0142owej, mo\u017ce pot\u0119gowa\u0107 chrapanie i bezdech.<\/p>\n<p><strong>Nasada j\u0119zyka (hipofarynx):<\/strong> Badanie tej okolicy najlepiej przeprowadzi\u0107 gi\u0119tkim endoskopem (fleksybilnym fiberoskopem).<\/p>\n<p><strong>3. Fleksybilna Fiberoskopowa Nazofaryngolaryngoskopia:<\/strong><\/p>\n<p>Jest to kluczowy element diagnostyki. Podczas badania pacjent ma usta lekko uchylone i przez nos wprowadzany jest endoskop, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna obejrze\u0107 okolic\u0119 podniebienia mi\u0119kkiego, gard\u0142o \u015brodkowe i dolne (nasad\u0119 j\u0119zyka).<\/p>\n<p>Najwa\u017cniejszym etapem jest tzw. manewr M\u00fcllera. Po ocenie nosa, gard\u0142a nosowego i jamy ustnej prosi si\u0119 pacjenta o wykonanie tego manewru, by okre\u015bli\u0107, w kt\u00f3rych obszarach gard\u0142o zapada si\u0119 pod wp\u0142ywem ujemnego ci\u015bnienia (wdech zamkni\u0119ty) oraz jak silne jest to zw\u0119\u017cenie.<\/p>\n<p>Podczas manewru lekarz zatyka nozdrza pacjentowi, pacjent zamyka usta, a nast\u0119pnie prze\u0142yka \u015blin\u0119 lub symuluje ssanie. Powoduje to wytworzenie ujemnego ci\u015bnienia, kt\u00f3re mo\u017ce powodowa\u0107 zapadanie si\u0119 \u015bcian gard\u0142a. Manewr powtarza si\u0119 dla okolicy podniebienia mi\u0119kkiego i nasady j\u0119zyka. Mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c poprosi\u0107 pacjenta o wysuni\u0119cie \u017cuchwy do przodu w trakcie manewru, by oceni\u0107 zmiany w okolicy j\u0119zyka. Jednak w trakcie snu zapadanie si\u0119 mo\u017ce by\u0107 jeszcze bardziej nasilone i zale\u017cne od pozycji cia\u0142a.<\/p>\n<p><strong>4. Badania obrazowe:<\/strong><\/p>\n<p>W diagnostyce stosuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie zdj\u0119cia cefalometryczne (konwencjonalne zdj\u0119cie boczne) oraz tomografi\u0119 komputerow\u0105 (CT) czy rezonans magnetyczny (MRI). W praktyce klinicznej CT i MRI odgrywaj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w badaniach naukowych ni\u017c w rutynowej diagnostyce zespo\u0142u bezdechu sennego.<\/p>\n<p>Analiza cefalometryczna: Jest to standardowe boczne zdj\u0119cie rentgenowskie g\u0142owy z unieruchomion\u0105 czaszk\u0105 w momencie zako\u0144czenia wydechu. W trakcie wdechu i wydechu g\u00f3rne drogi oddechowe zmieniaj\u0105 si\u0119, dlatego zdj\u0119cie w tym samym stadium oddechowym zapewnia lepsz\u0105 por\u00f3wnywalno\u015b\u0107 wynik\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>5. Polisomnografia (Badanie Snu):<\/strong><\/p>\n<p>Badania opisane powy\u017cej pomagaj\u0105 wskaza\u0107 potencjalne miejsca zw\u0119\u017cenia, jednak rzeczywiste rozpoznanie stawia si\u0119 na podstawie badania snu. Nie mo\u017cna zdiagnozowa\u0107 zespo\u0142u bezdechu sennego bez przeprowadzenia polisomnografii. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 cztery g\u0142\u00f3wne poziomy (Level) tego badania:<\/p>\n<p>Level 1 (pe\u0142na polisomnografia) \u2013 \u201ez\u0142oty standard\u201d w diagnostyce bezdechu sennego. Polega na jednoczesnym pomiarze EEG, elektroolfaktogramu, EMG, ruch\u00f3w klatki piersiowej i brzucha, przep\u0142ywu powietrza przez nos i\/lub usta, pulsoksymetrii, EKG i pozycji cia\u0142a. Pozwala to na analiz\u0119 faz snu, ruch\u00f3w ko\u0144czyn, zaburze\u0144 rytmu serca, bezdech\u00f3w (obturacyjnych i centralnych) czy spadk\u00f3w saturacji. Wad\u0105 jest konieczno\u015b\u0107 sp\u0119dzenia nocy w szpitalu, odpowiedniego personelu i aparatury. Najnowsze oprogramowanie u\u0142atwia analiz\u0119 danych.<\/p>\n<p>Level 2 \u2013 polega na rejestracji pe\u0142nego zestawu parametr\u00f3w poza szpitalem, w bardziej naturalnym \u015brodowisku, co mo\u017ce obni\u017cy\u0107 koszty. Wad\u0105 mo\u017ce by\u0107 niekompletno\u015b\u0107 zapisu, powoduj\u0105ca konieczno\u015b\u0107 powt\u00f3rzenia badania.<\/p>\n<p>Level 3 \u2013 r\u00f3wnie\u017c badanie przeprowadzane w warunkach domowych, ale z ograniczon\u0105 liczb\u0105 parametr\u00f3w (bezdechy obturacyjne i centralne, saturacja tlenu, bradykardia, tachykardia i zmiana pozycji). Brak informacji o fazach snu i arytmii ogranicza jego przydatno\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Level 4 \u2013 monitoruje zaledwie 1\u20132 parametry (np. puls i saturacj\u0119 O2), co jest najta\u0144sze, ale mo\u017ce nie ujawni\u0107 \u0142agodnych i umiarkowanych przypadk\u00f3w bezdechu sennego.<\/p>\n<p>3\u20134 godziny snu, obejmuj\u0105ce fazy REM (Rapid Eye Movement) i NREM, zwykle wystarczaj\u0105 do postawienia rozpoznania. W fazie REM drogi oddechowe s\u0105 atoniczne (brak napi\u0119cia mi\u0119\u015bniowego), natomiast w NREM \u2013 hipotoniczne (napi\u0119cie jest tylko cz\u0119\u015bciowo zachowane). W zwi\u0105zku z tym zapadanie si\u0119 g\u00f3rnych dr\u00f3g oddechowych jest najg\u0142\u0119bsze w trakcie snu REM, co trzeba uwzgl\u0119dni\u0107 w interpretacji wyniku. Je\u015bli podczas badania nie zarejestrowano fazy REM, nale\u017cy je powt\u00f3rzy\u0107. Polisomnografia cechuje si\u0119 wysok\u0105 czu\u0142o\u015bci\u0105, a badania powtarzane przez kolejne noce zwykle nie zmieniaj\u0105 rozpoznania, cho\u0107 mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 niewielkie r\u00f3\u017cnice w RDI. Z tego powodu zaleca si\u0119 wykonanie 2\u20133 bada\u0144 polisomnograficznych w celu potwierdzenia rozpoznania.<\/p>\n<p><strong>LECZENIE<\/strong><\/p>\n<p>U pacjent\u00f3w z chrapaniem i zespo\u0142em bezdechu sennego leczenie zale\u017cy od nasilenia choroby i miejsca zw\u0119\u017cenia. Metody terapii mo\u017cna podzieli\u0107 na nast\u0119puj\u0105ce kategorie:<\/p>\n<p><strong>A) Post\u0119powanie og\u00f3lne<\/strong><\/p>\n<p><strong>B) Leczenie ukierunkowane:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Farmakoterapia<\/li>\n<li>Aparat CPAP (continuous positive air pressure)<\/li>\n<li>Wk\u0142adki i aparaty wewn\u0105trzustne lub donosowe<\/li>\n<li>Leczenie chirurgiczne:<\/li>\n<li>Operacje w obr\u0119bie okolicy podniebiennej<\/li>\n<li>Operacje w okolicy j\u0119zyka (retrolingwalnej)<\/li>\n<li>Chirurgia nosa<\/li>\n<li>Tracheotomia<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>A) Post\u0119powanie og\u00f3lne:<\/strong><\/p>\n<p>Najwa\u017cniejsze jest zmniejszenie masy cia\u0142a. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b z chrapaniem i zespo\u0142em bezdechu sennego ma znacz\u0105c\u0105 nadwag\u0119. Skuteczne odchudzanie wymaga nie tylko diety, ale r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119kszenia aktywno\u015bci fizycznej i wdro\u017cenia nowego stylu \u017cycia na sta\u0142e. W przeciwnym razie po zako\u0144czeniu diety pacjent zwykle wraca do poprzedniej wagi. W powa\u017cnych przypadkach oty\u0142o\u015bci wskazana jest profesjonalna opieka dietetyka. Zdarza si\u0119 jednak, \u017ce pomimo utraty wagi nie dochodzi do trwa\u0142ej poprawy. U pacjent\u00f3w z prawid\u0142ow\u0105 mas\u0105 cia\u0142a cz\u0119\u015bciej podejrzewa si\u0119 nieprawid\u0142owo\u015bci w budowie szkieletu.<\/p>\n<p>Alkohol i leki uspokajaj\u0105ce nasilaj\u0105 chrapanie i bezdech. Pacjenci powinni unika\u0107 \u015brodk\u00f3w tego rodzaju, je\u015bli to mo\u017cliwe.<\/p>\n<p>Pozycja cia\u0142a podczas snu ma istotne znaczenie: chrapanie nasila si\u0119 zazwyczaj w pozycji na plecach. Zaleca si\u0119 spanie na boku. Pomocne bywa u\u0142o\u017cenie poduszki w okolicach plec\u00f3w lub przyszycie pi\u0142ki tenisowej do pi\u017camy, by uniemo\u017cliwi\u0107 przekr\u0119cenie si\u0119 na plecy.<\/p>\n<p>Nale\u017cy zdiagnozowa\u0107 i leczy\u0107 choroby wewn\u0119trzne, takie jak akromegalia czy niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy (hipotyreoza), kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 bezdechu sennego. R\u00f3wnie\u017c niedro\u017cno\u015b\u0107 nosa zwi\u0105zana z alergi\u0105 czy przekrwieniem naczy\u0144 \u015bluz\u00f3wki mo\u017ce pog\u0142\u0119bia\u0107 objawy i powinna zosta\u0107 opanowana.<\/p>\n<p><strong>B) Leczenie ukierunkowane:<\/strong><\/p>\n<p><strong>1) Leki (Farmakoterapia):<\/strong><\/p>\n<p>W terapii chrapania i bezdechu sennego pr\u00f3bowano stosowa\u0107 r\u00f3\u017cne preparaty, takie jak acetazolamid, teofilina, buspiron, medroksyprogesteron, nikotyna czy protryptylina. Ze wzgl\u0119du na skutki uboczne i ograniczon\u0105 efektywno\u015b\u0107 rzadko korzysta si\u0119 z d\u0142ugotrwa\u0142ej farmakoterapii w bezdechu sennym. Teofilin\u0119 wykorzystuje si\u0119 czasem u pacjent\u00f3w z \u0142agodnym bezdechem, kt\u00f3rzy nie kwalifikuj\u0105 si\u0119 do leczenia chirurgicznego ani nie toleruj\u0105 aparatu CPAP.<\/p>\n<p>Wykazano, \u017ce tylko acetazolamid zmniejsza indeks hipopnei, ale nie poprawia w wystarczaj\u0105cym stopniu objaw\u00f3w i jest \u017ale tolerowany. Protryptylina poprawia\u0142a objawy, lecz nie obni\u017ca\u0142a indeksu bezdech\u00f3w. Dzia\u0142anie tych lek\u00f3w polega na skracaniu fazy REM, w kt\u00f3rej napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe jest najs\u0142absze.<\/p>\n<p>Na rynku pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c preparaty zio\u0142owe w formie sprayu do ust, kt\u00f3rych celem jest \u201enat\u0142uszczenie\u201d podniebienia i tkanek gard\u0142a, zmniejszaj\u0105ce tarcie i tym samym g\u0142o\u015bno\u015b\u0107 chrapania. Mog\u0105 by\u0107 one pomocne przy prostym chrapaniu, ale ich wp\u0142yw na bezdech jest znikomy.<\/p>\n<p><strong>2) CPAP (continuous positive air pressure):<\/strong><\/p>\n<p>Jest to alternatywa dla leczenia chirurgicznego. W obturacyjnym bezdechu sennym, zw\u0142aszcza w fazie REM, ujemne ci\u015bnienie w drogach oddechowych powoduje zapadanie si\u0119 \u015bcian gard\u0142a. CPAP dostarcza dodatnie ci\u015bnienie powietrza, kt\u00f3re r\u00f3wnowa\u017cy ujemne ci\u015bnienie w czasie wdechu, utrzymuj\u0105c dro\u017cno\u015b\u0107 dr\u00f3g oddechowych. Aparat CPAP stosuje si\u0119 u pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 lub nie mog\u0105 podda\u0107 si\u0119 zabiegowi chirurgicznemu b\u0105d\u017a u kt\u00f3rych zabieg nie przyni\u00f3s\u0142 poprawy. Bywa te\u017c u\u017cywany dora\u017anie przed planowan\u0105 operacj\u0105.<\/p>\n<p>Dob\u00f3r ci\u015bnienia polega na stopniowym zwi\u0119kszaniu warto\u015bci (od 4 cm H2O w g\u00f3r\u0119) w trakcie jednej nocy, kontroluj\u0105c parametry snu (polisomnografia). U pacjent\u00f3w z przewlek\u0142\u0105 obturacyjn\u0105 chorob\u0105 p\u0142uc (POChP) mo\u017ce by\u0107 potrzebne podanie dodatkowego tlenu (\u015bledzi si\u0119 w\u00f3wczas warto\u015b\u0107 saturacji).<\/p>\n<p>Uci\u0105\u017cliwo\u015bci\u0105 jest potrzeba codziennego korzystania z aparatu i ewentualne skutki uboczne, jak obrz\u0119k i sucho\u015b\u0107 b\u0142ony \u015bluzowej nosa lub krwawienia z nosa. Pacjenci akceptuj\u0105 aparat w 60\u201380% przypadk\u00f3w. Je\u015bli w budowie nosa istniej\u0105 powa\u017cne wady anatomiczne, przed rozpocz\u0119ciem terapii CPAP wykonuje si\u0119 odpowiednie zabiegi chirurgiczne, by poprawi\u0107 dro\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n<p><strong>3) Aparaty wewn\u0105trzustne i donosowe:<\/strong><\/p>\n<p>Na rynku dost\u0119pnych jest wiele rodzaj\u00f3w wk\u0142adek. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 modele wysuwaj\u0105ce j\u0119zyk do przodu lub aparaty wprowadzaj\u0105ce \u017cuchw\u0119 w pozycj\u0119 wysuni\u0119t\u0105 ku przodowi. Wysuni\u0119cie \u017cuchwy zwi\u0119ksza przestrze\u0144 w gardle \u015brodkowym i dolnym, a wysuni\u0119cie j\u0119zyka opr\u00f3cz u\u0142atwienia przep\u0142ywu w okolicy nasady j\u0119zyka poszerza te\u017c przestrze\u0144 za podniebieniem mi\u0119kkim.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug analiz Ameryka\u0144skiego Towarzystwa Zaburze\u0144 Snu (AASM) 73\u2013100% pacjent\u00f3w z prostym chrapaniem odnosi korzy\u015bci z tych aparat\u00f3w (38). Nie wykazano jednoznacznej przewagi kt\u00f3rego\u015b konkretnego modelu nad innymi.<\/p>\n<p>W zespole bezdechu sennego aparaty te mog\u0105 pom\u00f3c w przypadkach \u0142agodnych i umiarkowanych, ale rzadko s\u0105 skuteczne przy ci\u0119\u017ckim bezdechu. Do wczesnych skutk\u00f3w ubocznych zalicza si\u0119 nadmierne wydzielanie \u015bliny, sucho\u015b\u0107 w ustach i dyskomfort adaptacyjny. Najpowa\u017cniejszym p\u00f3\u017anym powik\u0142aniem jest przemieszczenie z\u0119b\u00f3w i zaburzenie zgryzu oraz b\u00f3le stawu skroniowo-\u017cuchwowego. Wskazana jest konsultacja ze stomatologiem w trakcie zak\u0142adania i kontroli takiego aparatu. Pacjenci z wysokim sklepieniem podniebienia, wyd\u0142u\u017conym j\u0119zyczkiem lub du\u017cymi migda\u0142kami mog\u0105 \u017ale tolerowa\u0107 tego typu wk\u0142adki.<\/p>\n<p>Proste wk\u0142adki do nosa zwi\u0119kszaj\u0105ce dro\u017cno\u015b\u0107 jam nosowych mog\u0105 by\u0107 pomocne w \u0142agodnych formach chrapania, zw\u0142aszcza je\u015bli problem tkwi g\u0142\u00f3wnie w niedro\u017cno\u015bci nosa.<\/p>\n<p><strong>4) Metody chirurgiczne:<\/strong><\/p>\n<p>Leczenie operacyjne chrapania i zespo\u0142u bezdechu sennego zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w. Choroba mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 prostym chrapaniem lub zagra\u017ca\u0107 \u017cyciu w przypadku nadci\u015bnienia p\u0142ucnego czy ci\u0119\u017ckiej niewydolno\u015bci oddechowej. Obszar zw\u0119\u017cenia cz\u0119sto obejmuje wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 stref\u0119 anatomiczn\u0105. Tak\u017ce og\u00f3lny stan pacjenta i choroby towarzysz\u0105ce mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na decyzj\u0119 o leczeniu operacyjnym.<\/p>\n<p>Istnieje wiele technik operacyjnych stosowanych w tej grupie schorze\u0144. Wyb\u00f3r zale\u017cy od:<\/p>\n<ul>\n<li>Warto\u015bci RDI (powy\u017cej 20),<\/li>\n<li>Utrzymywania si\u0119 saturacji poni\u017cej 90%,<\/li>\n<li>Znacz\u0105cej senno\u015bci w ci\u0105gu dnia, wp\u0142ywaj\u0105cej na codzienne funkcjonowanie,<\/li>\n<li>Wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych zaburze\u0144 rytmu serca,<\/li>\n<li>Stwierdzonych wyra\u017anych wad anatomicznych,<\/li>\n<li>Braku poprawy po innych metodach leczenia,<\/li>\n<li>Braku przeciwwskaza\u0144 do interwencji chirurgicznej.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Czym s\u0105 Chrapanie i Zesp\u00f3\u0142 Bezdechu Sennego? M\u00f3zg pracuje w dw\u00f3ch fazach aktywno\u015bci: stanie czuwania oraz podczas snu. W klasyfikacji zaburze\u0144 snu opisano 4 g\u0142\u00f3wne grupy chor\u00f3b: Dysomnie: Pacjent ma trudno\u015bci z zasypianiem i utrzymaniem snu. Do tej grupy nale\u017c\u0105 pierwotne zaburzenia snu prowadz\u0105ce do bezsenno\u015bci (insomnii) lub hipersomnii (nadmiernej senno\u015bci). Dysomnie, obejmuj\u0105ce najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":384,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-383","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-blogu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/383","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=383"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/383\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":511,"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/383\/revisions\/511"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/384"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=383"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=383"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/drsabancelebi.com\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=383"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}