Co to jest łagodne położeniowe zawroty głowy?

Łagodne położeniowe zawroty głowy (Benign Paroksismal Pozisyonel vertigo – BPPV) pojawiają się przy niektórych ruchach głowy i obejmują krótkie zawroty oraz charakterystyczny oczopląs.
W miarę upływu czasu objawy mogą ustąpić samoistnie, co jest dość częstym scenariuszem.
Przyczyną są drobne kryształy wapnia w uchu wewnętrznym, które odrywają się od swojego miejsca i zaczynają swobodnie przemieszczać.
Te kryształy mogą dostać się do kanałów półkolistych, gdzie wywołują zawroty głowy przy nagłych zmianach pozycji.
Rodzaj i kierunek oczopląsu zależą od konkretnego kanału, ale najczęściej chodzi o kanał tylny, ponieważ jego zajęcie występuje najczęściej.
Przed ustaleniem obecnego mechanizmu BPPV, próbowano różnych terapii, jednak brakowało jednej, skutecznej metody farmakologicznej.
Z tego powodu zalecano unikanie ruchów prowokujących ataki, co było najprostszym środkiem zapobiegawczym.
Istnieją także operacje skierowane do pacjentów z bardzo silnymi objawami, które nie reagują na inne leczenie.
Mimo to, najważniejszym sposobem kontroli BPPV pozostają manewry repozycji kanalitów (KRM), pozwalające na wyprowadzenie kryształów z kanałów półkolistych.

Rozpoznanie łagodnych położeniowych zawrotów głowy

BPPV diagnozuje się na podstawie następujących kryteriów:

  • Wywiad wykazuje zawroty głowy przy ruchach głowy lub zmianie pozycji ciała.
  • Test Dix-Hallpike powoduje oczopląs rotacyjny, po kilku sekundach od odchylenia głowy w bok i do tyłu.
  • Oczopląs trwa krótko, zwykle mniej niż 20 sekund, a często towarzyszą mu nudności lub zawroty.
  • Po powrocie do pozycji siedzącej oczopląs bywa odwrotny, ale też trwa krótko.
  • Badania słuchu, równowagi i obrazy radiologiczne wykluczają choroby mózgu, nerwów i móżdżku.

Leczenie łagodnych położeniowych zawrotów głowy

W zdecydowanej większości przypadków, przy zajęciu kanału tylnego, stosuje się manewry repozycji kanalitów (Epley czy Hallpike).
Po zabiegu zalecam spanie na wyższej poduszce i unikanie leżenia na stronie chorego ucha przez 48 godzin.
Radzi się także nie pochylać zbyt mocno do przodu ani zadzierać głowy do góry.
Kontrolę przeprowadzam zwykle po 2–5 dniach, a jeśli oczopląs się utrzymuje, to manewr powtarzam.
Jednorazowe zastosowanie KRM przynosi ustąpienie zawrotów w 75–90% przypadków, co jest niezwykle dobrą statystyką.
Powtórne wykonanie manewrów potrafi zwiększyć ten odsetek i praktycznie wyeliminować objawy.
Nie zawsze wiemy, skąd dokładnie bierze się BPPV, ale urazy głowy, wiek, zaburzenia krążenia czy długotrwałe leżenie mogą je wywołać.
Wysoka skuteczność i brak bólu przy KRM potwierdzają jego wartość jako kluczowej metody leczenia.
Jeśli KRM i wywiad lekarski wskazują na BPPV, to dodatkowe badania zwykle nie są potrzebne, co upraszcza cały proces.